Bank pozywa o zwrot pieniędzy po reklamacji? Nieautoryzowane transakcje

Nowa taktyka banków w sprawach o nieautoryzowane transakcje

Przez ostatnie lata schemat sporu z bankiem o nieautoryzowane transakcje płatnicze był stosunkowo przewidywalny. Klient padał ofiarą phishingu, spoofingu albo przejęcia bankowości elektronicznej, składał reklamację, bank odmawiał zwrotu środków, powołując się na rzekomą autoryzację i rażące niedbalstwo, a sprawa kończyła się w sądzie.

To właśnie ten model opisywaliśmy wielokrotnie — także przy okazji prawomocnego wyroku przeciwko Bank Millennium S.A. i wygranej przeciwko Santander Bank Polska.

W ostatnim czasie obserwujemy jednak istotną zmianę. Banki — być może pod wpływem rosnącej liczby przegranych spraw, presji nadzoru oraz wykładni art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych — zaczynają stosować nową taktykę. Pozornie korzystną dla klienta. W rzeczywistości — znacznie bardziej niebezpieczną.

Najpierw zwrot środków w trybie D+1, potem pozew o ich zwrot

Schemat wygląda następująco. Klient zgłasza nieautoryzowaną transakcję i składa reklamację. Bank, zamiast standardowo odmówić, zwraca środki na rachunek klienta — formalnie czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych, czyli zasadzie zwrotu nie później niż do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu.

Klient odzyskuje pieniądze. Zamyka sprawę w głowie. Nie zatrudnia adwokata, bo wydaje mu się, że problem został rozwiązany. Po kilku miesiącach, czasem nawet po roku, otrzymuje pozew.

Bank domaga się zwrotu wypłaconej kwoty — wraz z odsetkami za cały okres od dnia zwrotu do dnia zapłaty. Argumentacja jest prosta: zwrot nastąpił w ramach ustawowego obowiązku, ale w ocenie banku transakcje były autoryzowane albo klient dopuścił się rażącego niedbalstwa, a zatem zwrot był nienależny.

Dlaczego to taktyka groźniejsza niż dawna odmowa reklamacji?

W klasycznym scenariuszu odmowy reklamacji to klient był stroną aktywną — składał pozew, formułował roszczenie i kontrolował tok sprawy. Czas pracował dla niego, a bank musiał odpierać zarzuty.

Tutaj sytuacja procesowa jest odwrócona. Klient otrzymuje pozew, w którym bank konstruuje roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego, powołując się na własną ocenę zdarzenia. Do pozwu dołączane są nierzadko obszerne analizy techniczne, zestawienia logów uwierzytelniania i argumentacja, że transakcja została „prawidłowo autoryzowana”.

W praktyce obrona przed takim pozwem wymaga dokładnie tej samej pracy, którą wykonujemy w sprawach z powództwa klienta przeciwko bankowi: rozbicia tezy o autoryzacji transakcji, wykazania, że uwierzytelnienie nie jest tożsame z autoryzacją, że klient nie dopuścił się rażącego niedbalstwa oraz że bank nie dochował szczególnej staranności wymaganej art. 50 ust. 2 Prawa bankowego.

Błędy na etapie reklamacji, które bank wykorzysta w pozwie

To, co klient pisze — albo czego nie pisze — w reklamacji oraz w późniejszej korespondencji z bankiem, może mieć w tych sprawach znaczenie rozstrzygające. Banki w pozwach bardzo często cytują wcześniejsze wypowiedzi klienta, próbując zbudować na nich tezę o autoryzacji albo rażącym niedbalstwie.

Każdy z tych elementów może być neutralizowany w procesie, ale wymaga to przemyślanej strategii dowodowej i znajomości realiów technicznych ataku. Tego rodzaju spraw nie da się prowadzić rutynowo.

Co zrobić, jeśli otrzymałeś pozew z banku?

Dowiedz się więcej o naszej praktyce →